XVI.
Het
zelfstandig naamwoord - substantivum
A.
Genitivus en dativus
Servus
medici in umbra ramorum dormit - De slaaf van de arts slaapt in de
schaduw van de takken.
'medici'
en 'ramorum'
zijn beide genitivusvormen; in beide gevallen gebruik je
bij het vertalen naar het Nederlands het woord
'van'.
De genitivus drukt bezit uit : de arts bezit de
slaaf, en dus zeg je : de slaaf van de arts.
Bij 'de schaduw van de takken' is niet echt sprake
van een bezitsverhouding.
Vaak wordt de genitivus gebruikt om twee
zelfstandige naamwoorden aan elkaar te plakken, om
de nauwe relatie tussen twee personen / dingen /
begrippen uit te drukken. Nog enkele voorbeelden:
Populus
Poenorum non socius Romanorum est - Het volk
van de Carthagers is geen bondgenoot van de
Romeinen.
Oraculum
signum deorum est - Een
orakel is een teken van de goden.
De dativus drukt
doorgaans het meewerkend voorwerp uit :
Servus
aquam puellis haurit - De slaaf schept / put water voor
de meisjes.
Servus
gladium domino dat -
De slaaf geeft het zwaard aan zijn heer.
In
sommige zinnen gaat het daarbij om een
bezitsverhouding:
Domino
servi sunt - Voor de heer zijn (er) slaven =
de heer heeft slaven.
Lupis
caudae sunt - Voor
wolven zijn staarten = wolven hebben een staart.
Zowel
de genitivus als de dativus kunnen dus bezit
uitdrukken. Kox' oude leermeester sprak altijd van
de genitivus possessivus en de dativus possessivus.
Mooie termen, die je best mag gebruiken, maar als je
zegt: deze genitivus drukt bezit uit, of : deze
dativus is van bezit, vindt Kox het ook goed. Als je
het maar snapt!
Oefening
1 :
vertaal naar het Nederlands :
1.
populo rami et folia sunt
2. agricolae vaccae sunt
3. avo villa cum horto est
4. socii Romanorum non amici Poenorum sunt
5. medicus amicus nautae est
Nakijken:
KLIK
HIER!
B.
Leer de volgende woorden:
annus
: jaar
Athenae : Athene
castra : (leger)kamp
cauda : staart
centum : honderd
fluvius : rivier
forum : markt
Genava : Geneve
inimicus : vijand
iugum : juk
legatus : gezant; onderbevelhebber
locus : plaats, plek
murus : muur
oppidum : (vesting)stad
per + acc.: door(heen)
provincia : provincie; Provence
Rhodus : Rhodos
Roma : Rome
saeculum : eeuw
Sicilia : Sicilië
sine + abl.: zonder
templum : tempel
villa : landhuis, buitengoed
Onthoud
de woorden door ze te verbinden met wat je al weet:
annus
> an (frans); anniversary (engels); anno domini
castra > ?
cauda > coda (muziekterm)
centum > cent
fluvius > fleuve (frans)
forum > forum
inimicus > in-amicus=geen-vriend; enemy (engels)
iugum > juk
legatus > ?
locus > locaal
murus > muur
oppidum > ?
per > ?
provincia > provincie
saeculum > siècle (frans)
sine > ?
templum > tempel
villa > villa
C.
Accusativus
Inimici
villas incendunt -
De vijanden
steken de landhuizen in brand.
Het
lijdend voorwerp villas
staat in de accusativus.
De
accusativus wordt ook gebruikt om richting uit te
drukken. De woordgroep met die accusativus geeft
antwoord op de vraag: waar naar toe? Voorbeelden :
Migrat
in oppidum - Hij verhuist naar de
vestingstad.
Migramus Romam - Wij
verhuizen naar Rome.
Het
Nederlands gebruikt voorzetsels om richting uit te
drukken: naar, totaan, etc. Bij de namen van steden
en kleine eilanden staat in het Latijn de acc.
zonder prepositie (voorzetsel). In de overige
gevallen worden preposities gebruikt, die dan door
een acc. worden gevolgd :
in + acc. : naar
ad + acc. : naar, tot
aan
sub + acc. : onder, tot
vlak bij
Oefening
2 :
vertaal naar het Nederlands:
1.
venitis in Siciliam
2. veniunt Rhodum
3. mittimus legatos ad Belgas
4. amicos in hortum vocamus
5. portas templorum claudite!
6. agricolae equos in fluvium pellunt
7. dividimus saeculum in C annos
8. Cadmus ad oraculum dei venit
9. socii ad signa conveniunt
10. Caesar per provinciam in Galliam contendit
Nakijken:
KLIK
HIER!
|