XCII.

velle, nolle, malle;
facere, fieri
Leesles

 

In deze les worden de volgende belangrijke werkwoorden behandeld:
velle : willen (perf. volui)
nolle : niet willen (perf. nolui)
malle : liever willen (perf. malui)
facere : maken, doen (perf. feci)
fieri : gemaakt / gedaan worden; worden; gebeuren

Eerst maar de vormen van en oefeningen met velle, nolle en malle:

praesens indicativus volo nolo malo
  vis non vis mavis
  vult non vult mavult
  volumus nolumus malumus
  vultis non vultis mavultis
 

volunt

 

nolunt

 

malunt

 

imperfectum indic





 

volebam
volebas
volebat
volebamus
volebatis
volebant

 

nolebam
nolebas
nolebat
nolebamus
nolebatis
nolebant

 

malebam
malebas
malebat
malebamus
malebatis
malebant

 

futurum indic





 

volam
voles
volet
volemus
voletis
volent

 

nolam
noles
nolet
nolemus
noletis
nolent

 

malam
males
malet
malemus
maletis
malent

 

perfectum indic





 

volui
voluisti
voluit
voluimus
voluistis
voluerunt

 

nolui
noluisti
noluit
noluimus
noluistis
noluerunt

 

malui
maluisti
maluit
maluimus
maluistis
maluerunt

 

plusquamperfectum indic





 

volueram
volueras
voluerat
volueramus
volueratis
voluerant

 

nolueram
nolueras
noluerat
nolueramus
nolueratis
noluerant

 

malueram
malueras
maluerat
malueramus
malueratis
maluerant

 

futurum exactum indic





 

voluero
volueris
voluerit
voluerimus
volueritis
voluerint

 

noluero
nolueris
noluerit
noluerimus
nolueritis
noluerint

 

maluero
malueris
maluerit
maluerimus
malueritis
maluerint

 

praesens coniunctivus





 

velim
velis
velit
velimus
velitis
velint

 

nolim
nolis
nolit
nolimus
nolitis
nolint

 

malim
malis
malit
malimus
malitis
malint

 

imperfectum coni





 

vellem
velles
vellet
vellemus
velletis
vellent

 

nollem
nolles
nollet
nollemus
nolletis
nollent

 

mallem
malles
mallet
mallemus
malletis
mallent

 

perfectum coni





 

voluerim
volueris
voluerit
voluerimus
volueritis
voluerint

 

noluerim
nolueris
noluerit
noluerimus
nolueritis
noluerint

 

maluerim
malueris
maluerit
maluerimus
malueritis
maluerint

 

plusquamperfectum coni





 

voluissem
voluisses
voluisset
voluissemus
voluissetis
voluissent

 

noluissem
noluisses
noluisset
noluissemus
noluissetis
noluissent

 

maluissem
maluisses
maluisset
maluissemus
maluissetis
maluissent

 

imperativus - - noli / nolite - -
 


infinitivus praesentis velle nolle malle
infinitivus perfecti voluisse noluisse maluisse
 


participium praesentis volens, volentis nolens, nolentis - -
 


[Zoals je ziet, bestaan er geen passieve vormen van deze werkwoorden.]

 

N.B.1. Onthoud de volgende uitdrukkingen:
velim hoc facias : ik zou graag willen dat je dit doet
vellem hoc fecisses : ik had graag gewild dat je dit gedaan had
N.B.2. Noli(te) + infinitivus drukt een verbod uit:
noli clamare : schreeuw niet!

 

Oefening 1 :
Determineer de volgende werkwoordsvormen als in het voorbeeld:

Voorbeeld: volo : 1e persoon enkelvoud praes (indic) : ik wil

1. nolumus
2. voluisses
3. malis
4. males
5. si nolletis
6. mavultis
7. velim venias
8. fugere non vult
9. malueritis (2 keer)
10. mavis
11. volebant
12. nolet
13. adesse malunt
14. tibi profuisset vellem
15. voluerit (2 x)
16. noluissent
17. velletis
18. nolite mihi deesse
19. voles
20. nolebamus
21. mallemus
22. ne malint
23. ut mallent
24. non vis

Kijk na: KLIK HIER. 

 

Nu de vormen van en oefeningen met facere, fieri en composita van facere. Facere vervoegt regelmatig volgens de capio-groep, maar heeft geen passieve vormen voor het praesens, imperfectum en futurum. Fieri vormt daar het passief van facere:

 

 

indic actief

 

indic passief

 

coni actief

 

coni passief

 

praesens facio fio faciam fiam
  facis fis facias fias
  facit fit faciat fiat
  facimus (fimus) faciamus fiamus
  facitis (fitis) faciatis fiatis
  faciunt fiunt faciant fiant
 



imperfectum faciebam fiebam facerem fierem
  faciebas fiebas faceres fieres
  faciebat fiebat faceret fieret
  faciebamus fiebamus faceremus fieremus
  faciebatis fiebatis faceretis fieretis
  faciebant fiebant facerent fierent
 



futurum faciam fiam - -
  facies fies - -
  faciet fiet - -
  faciemus fiemus - -
  facietis fietis - -
  facient fient - -
 



perfectum feci factus sum fecerim factus sim
  fecisti factus es feceris factus sis
  fecit factus est fecerit factus sit
  fecimus facti sumus fecerimus facti simus
  fecistis facti estis feceritis facti sitis
  fecerunt facti sunt fecerint facti sint
 



plusquamperfectum feceram factus eram fecissem factus essem
  feceras factus eras fecisses factus esses
  fecerat factus erat fecisset factus esset
  feceramus facti eramus fecissemus facti essemus
  feceratis facti eratis fecissetis facti essetis
  fecerant facti erant fecissent facti essent
 



futurum exactum fecero factus ero - -
  feceris factus eris - -
  fecerit factus erit - -
  fecerimus facti erimus - -
  feceritis facti eritis - -
  fecerint facti erunt - -
         
infinitivus praesens actief: facere passief: fieri
infinitivus perfectum actief: fecisse passief: factus esse
infinitivus futurum actief: facturus esse passief: factum iri
         
ppa faciens, -ntis etc      
ppp factus, -a, -um      
pfa facturus, -a, -um      
         
imperativus enkelvoud: fac meervoud: facite
         
gerundium faciendi faciendo ad faciendum faciendo
gerundivum faciendus, -a, -um


         

 

Leer de volgende woorden (composita van facere)
(In samenstellingen verandert facere vaak in -ficere, het ppp factus vaak in -fectus.)

affícere + abl.: aandoen met, vervullen met
certiorem facere : verwittigen [letterlijk: zekerder maken]
certior fieri : verwittigd worden [letterlijk: zekerder gemaakt worden]
confícere : afmaken, voltooien
defícere : het af laten weten, begeven, afvallen
effícere : uitwerken, bewerken
interfícere : doden
perfícere : voleindigen, afmaken
praefícere + dat.: aan het hoofd stellen van
refícere : herstellen
assuefácere : doen wennen, gewend maken
calefácere : warm maken, verwarmen
patefácere : open maken, openen
satisfácere + dat.: genoegdoening geven aan

 

Oefening 2 :
Determineer als in het voorbeeld:

Voorbeeld: facit : 3e persoon enkelvoud praes act (indic): hij maakt / doet

1. fiebatis
2. gaudio affecta est
3. conficiatur
4. ut fieri solet
5. fias
6. facturus esse
7. satisfactum est
8. assuefacerent
9. praeficiendus est
10. bella confecta sunt
11. fiet
12. assuefiebas
13. factum iri
14. fiat !
15. portis patefactis
16. interficieris
17. assuefacti sunt
18. confecturus esse
19. factum esset
20. reficiendo (2 x)
21. ad hoc perficiendum
22. aqua calefiebat
23. eum certiorem faciunt
24. certior factus est
25. omnia perfecta sunt
26. vires me defecissent
27. sociis deficientibus
28. fiunt
29. calefacite
30. perficiendum erat

Kijk na: KLIK HIER. 

 

Leer de volgende woorden:

bene (adv): goed
circulus : cirkel
dies, diei : dag, termijn
dilectus, -us : lichting (mil)
dilectum habêre : een lichting houden
dispérgere : verstrooien (dispersi, dispersum)
egredi : gaan uit (egredior, egressus sum)
firmus : hecht, stevig
fletus, -us : geween
gemitus, -us : gezucht, gekreun
idus Apriles : 13e april
impendêre cervicibus : boven het hoofd (lett.: de halzen) hangen
militare munus : dienstverrichting
opus, operis, n.: (schans)werk
res familiaris : vermogen, familiebezit
senatus consultum : senaatsbesluit
turbare : verwarren, in de war brengen
velut : zoals, evenals
vero (adv): waarlijk

Onthoud door associatie:

bene > bene (it); bien, bon (fa)
circulus > cirkel
dies > day (en)
dilectus > ?
dispergere > dispersie (?); disperse (en)
egredi > e- en gredi = gaan
firmus > ferm
fletus > flêre = wenen
gemitus > gémere = zuchten, steunen
idus Apriles > idus van maart is de 15e !
impendere > pendêre = hangen
militare munus > militair; munus = taak, plicht
opus > Opus 233 BWV
res familiaris > res = zaak, ding + familiaris > familie
senatus consultum > senaat + consulere = beraadslagen, besluiten
turbare > turbulentie
velut > ?
vero > verus = waar

 

Oefening 3 :
Vertaal de volgende zinnen:

1. Archimedes, cum a milite Romano, ut praedaretur, ianua domus patefacta esset, exclamasse traditur: 'Noli turbare circulos meos!'
[exclamasse = exclamavisse; een samengetrokken vorm.]
2. Quod vis facere, fac cito.
3. Idem velle ac idem nolle, haec demum amicitia firma est.
4. Utrum hoc velit an nolit, scire difficile est.
5. Traditum est Socratem mori malle quam legibus civitatis non oboedire.
6. Brevi tempore multitudo dispersa concordia civitas facta est.
7. Ubique fletus gemitusque fiebant velut in urbe capta.
8. Dionysius tyrannus beatus dici nolebat, quia semper aliqui terror, ut gladius, cervicibus impenderet.
9. Oppidani a nuntiis certiores fient, cum aliqui hostis urbi appropinquaverit.
[fient : futurum, dus appropinquaverit : futurum exactum.]
10. Alexander Magnus admiratione Diogenis exclamavisse fertur: 'Nisi essem Alexander, ego vero Diogenes esse vellem.'
11. M. Cato esse quam videri bonus malebat.
12. Rem familiarem augendo beatus non fies, mi fili!
13. L. (= Lucius) Aemilius Paulus bene mori quam turpiter vivere maluit.
14. Caesar de senatus consulto certior factus dilectum tota provincia habere instituit.
15. Barbari operi aliisque militaribus muneribus semel assuefacti milites praeclari fiebant.
16. Milites mori malent quam ab hoste crudelissimo capi.
17. Eam iter in Italiam facturam gravi morbo affectam esse heri mihi nuntiatum est.
18. Sabinus suis signum dedit subitoque duabus portis eruptionem fieri iussit.
19. Caesar Helvetiorum legatis respondit diem se ad deliberandum sumpturum: si quid vellent Idibus Aprilibus reverterentur.
20. Troiani Graecos profectos esse rati portis patefactis ex urbe egrediuntur ligneumque equum admirantur.

Kijk na: KLIK HIER. 

 

Leesles

.....